Arquivo da categoría: Antropoloxía e etnografía

As “outras” culturas invisibles. Diario El Salto, edición Galiza

«As “outras” culturas invisibles, Sobre a diversidade cultural e os casos das Tanxugueiras e as Tarambainas» é a colaboración de Félix que co apoio de AGANTRO Asociación Galega de Antropólogos, saiu publicada recentemente no diario El Salto edición Galiza e que podedes ler neste enlace

Nel reflexiona sobre o distinto tratamento das culturas do estado español que invisibilizan sistemáticamente as culturas periféricas, relacionando co ocorrido coas Tanxugueiras no Benidorm Fest e lembrando a participación das Tarambainas en «Tú sí que vales».

Presentación do Anuario Fol de Veneno na UNED de Pontevedra 1/6/2022 19 h

Hoxe mércores 1 de xuño de 19 a 20 h estaremos na UNED de Pontevedra na presentación de «FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza», editado pola SAGA Sociedade Antropolóxica Galega, dentro das actividades do 50 Aniversario da UNED.

Para este número Félix colaborou con «Breve reseña de algunos libros españoles de magia erótica de inicios del siglo XX».

A asistencia é de matrícula gratuita e pódese acudir presencialmente ou velo en liña, inscribíndovos no seguinte enlace

19:00-20:00 h. Presentación do anuario de antropoloxía e historia " Fol de Veleno. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza"

Rafael Quintía Pereira: Director del anuario, antropólogo y autor del artículo: A Vella que come zamelgos. Interpretación dun novo mitema da Vella
Ana Durán Penabad: Secretaria de la Sociedade Antropolóxica Galega (SAGA), etnógrafa y autora del artículo: As divindades do santuario galaicoromano de Panóias
Félix Castro:  antropólogo y autor del artículo: Breve reseña de algunos libros españoles de magia erótica de inicios del siglo XX
Xoán Carlos García Porral: Doctor en Antropología social y autor del artículo: O Castro de Cotarelo (Goiás, Lalín). O que se pode ver, e o que se ten escoitado
Jesús del Castillo Martín: Licenciado en Humanidade y Etnógrafo. Autor del artículo:   De Pascuas a Carnaval.Mascaradas y ritos de invierno en la provincia de Toledo   

Catálogo «San Cipriano o Mago»

Xa está á venta e podedes conseguir o catálogo da exposición que tivemos no Museo Etnolóxico de Ribadavia. É unha obra en tapa dura de 161 páxinas, con profusión de fotografías, Anexos con gacetas e lista de tesouros do Reino de Galiza, e unha ampla bibliografía e referencias. En resumidas contas, unha obra única no seu xénero e que senta un antes e un despois nas publicacións de temática máxica no Estado.

Co magnífico deseño de Che Edenia, fotografías de Mark Ritchie, representa unha completísima visión da exposición. Non só recolle os textos e materiais exhibidos con toda a fidelidade, o que fai perdurar no tempo o proxecto expositivo, senón que os dota de enerxía propia.

A diferencia doutros catálogos nos que as páxinas e libros son escaneados e estampados, a ampla experiencia do fotógrafo Mark Ritchie para catálogos e exposicións (non en van ten traballado nos catálogos de Carolina Herrera, do Museo de Arte Contemporáneo de Santiago, e outros), fai que os grimorios, obxectos máxicos e amuletos, resalten nas súas proporcións, materiais e mesmo texturas, cobren vida e salgan do papel.

O catálogo poderédelo adquirir ou ben no propio Museo Etnolóxico de Ribadavia, ou ben na páxina da libraria institucional da Xunta de Galicia

https://libraria.xunta.gal/es

Presentámolo antronte mércores no Museo, coa presencia do secretario xeral de cultura da Xunta, Anxo M.Lorenzo, do vicepresidente segundo da Deputación de Ourense, César Fernández, e do director do Museo César Llana.

Moi agradecidos ao director do Museo, César Llana, e ás institucións galegas, por facer posible esta exposición e catálogo e confiamos en que a sigan apoiando para poder levala a máis cidades.

https://www.xunta.gal/notas-de-prensa/-/nova/67262/xunta-difunde-legendaria-figura-san-cipriano-con-catalogo-muestra-expuesta-museo?langId=gl_ES

José Ramón González de Vilaquinte (Fontes musicais de TOR)

Un dos grandes gaiteiros dos que TOR interpreta temas é Xosé Ramón Fernández. Del incluímos tres muiñeiras e unha marcha procesional no noso CD «TOR-Folk Céltico da Galiza» (Inquedanzas, 2020). A Xosé Ramón, nado en Vilaquinte-Cervantes (Lugo), e emigrado á Arxentina moi xoven, coñecímolo gracias ao gran investigador e antropólogo Norberto Pablo Cirio, que o gravou nos anos 90 naquel país.

Neste vídeo documental que acaba de subir Norberto Pablo Cirio a Youtube, do máximo interese dende o punto de vista musical, antropolóxico e por suposto humano, podédelo ver a partir do minuto 7:56 interpretando unha muiñeira, que nós incluimos no set “Vilar”.

José Ramón González, gaiteiro de Vilaquinte. Foto: Norberto Pablo Cirio, 1997

Norbeto Pablo tamén publicou diversos traballos sobre José Ramón, como este dipoñible en Academia.edu «Recordando a Galicia y Asturias desde Argentina» , que podedes descargar para coñecer máis sobre a súa música e vida.

Charla maxistral de Dorothé Schubarth

https://fb.watch/aMNXR_-nr3/

O pasado mes de novembro de 2021 tivemos a oportunidade de acompañar no APOI de Santiago á etnomusicóloga Dorothé Schubarth mentres daba a súa charla maxistral “En busca de la tradición inmediata” en liña, no marco dunhas xornadas sobre oralidades organizadas polo LANMO de México (Laboratorio Nacional de Materiales Orales).

O seu relato sobre a súa inmensa obra e experiencias no traballo de campo, tocounos o corazón. Dorothé sempre é capaz de expresar en palabras os fondos sentimentos e vivencias que se vive nese proceso, as emocións, as motivacións. Escoitala falar, é recoñecer nun mesmo as razóns polas que tantas persoas temos seguido isa chamada de conectarnos ás fontes e seguir transmitíndoo.

Catálogo de Zanfonas Históricas

Comprácenos difundir que xa está en liña o Catálogo de Zanfonas Históricas do CENTRAD de Lugo, dirixido por Luciano Pérez, onde se pode consultar modelos 3D de 25 zanfonas antigas, e máis as fichas que se presentaron no congreso Celme da zanfona en Setembro de 2021.

https://cultura.deputacionlugo.gal/gl/centrad/catalogo_zanfonas

Eu tiven a fortuna de participar neste apaixoante proxecto xunto con Alejandro Dapena e Carlos Castro, con quen aprendín moítisimo sobre a construción do instrumento.

Con esta aplicación, podedes abrir a ficha detallada sobre a historia e detalles construtivos de cada unha delas, xirar o modelo 3D, ver fotografías de detalle e do interior, descargar modelos en CAD para ter todas as medidas, etc. etc.

Un grandísimo avance para a investigación da zanfona galega e ibérica!

Experiencia do roteiro «Romasanta, esceario de película»

O sábado 4 de decembro tivemos un roteiro de catro horas dentro do concello de Esgos. O Consorcio de Turismo Ribeira Sacra propúxolle organizalo a Oscar Doviso, amigo, director e produtor do filme «Luarada», e puxémonos os tres a argallar un plan de actividades relacionadas co lobishome de Esgos viable para ese tempo e espazo.

As prazas limitáronse a 10 persoas polo estado actual de pandemia; a mobilidade tíñase que realizar cos vehículos propios dos participantes, e preocupábanos a climatoloxía.

Mais tivemos un tempo espectacular! Desfrutamos moito preparándoo e encantounos compartir e reflexionar con todos os curiosos e estudosos/as que acudistes, a nosa inquedanza por esta historia con tantos puntos de vista diversos: etnografía, crenzas, paixón polo cine, recreación histórica…

Despois de nos xuntar ás 10 h no concello de Esgos, encamiñámonos a Regueiro, pobo de nacencia de Romasanta, a visitar a súa casa familiar, onde transcurriron os seus anos ata que enviudou en 1834.

Dende alí achegámonos á igrexa de Santa Olaia de Esgos, onde nos recibiu o párroco, Yerai Fariñas, quen nos ilustrou sobre o estado do templo naquela época, e tivemos oportunidade de falar da súa familia, inscricións nos libros parroquiais, a vida en Esgos e os oficios ambulantes.

A seguinte parada foi o pobo de Arcos, un dos escenarios do filme, onde Oscar explicou detidamente a elección dos exteriores, como se acondicionou o espazo para a gravación, a preocupación dos produtores de ofrecer unha imaxe fiel da vida, entorno, ropaxes e personalidade das personaxes, e multitude de anécdotas ocorridas alí.

Tras desplazarnos ao mosteiro de San Pedro de Rocas, fixemos un gabinete de investigación na propia Sala da lareira. Como sabedes Rocas é un lugar emblemático pois un criado do prior de Rocas foi unhas das primeiras mortes que os veciños da contorna lle apuxeron a Manuel Blanco.

Alí expuxemos o historial de víctimas; teorías que rodearon o caso: a autoinculpación como lobishome, as crenzas na licantropía na tradición galega, as acusacións dos seus veciños como Home do unto. Amosamos pregos de cordel de lobishomes, chupasangues e sacauntos, así como libros de farmacopea da época, prensa, gravados e a reconstrución de Romasanta realizada polo forense Fernando Serrulla e Marga Sanín. Tamén deu tempo a falar sobre memoria oral e da súa cova na serra de San Mamede, e os descubrimentos sobre a súa morte no Penal de Ceuta e os seus anos na cadea.

Pechamos esta intensa actividade na sala principal coas explicacións de Oscar sobre o filme: como xurdiu a idea, proceso de traballo, os exteriores, e as proxeccións do Teaser, o Trailer (avance), e mesmo dunha escea inédita -a película está en proceso de produción, e apenas se amosou unha parte dela no OUFF 2020: só poderedes velo en actividades exclusivas coma esta-.

Quedamos encantados coa experiencia, continuaremos con máis roteiros sobre Romasanta que iremos anunciando aquí, e non podemos menos que agradecer ao Consorcio de Turismo Ribeira Sacra, e especialmente a Cristina que nos acompañou; ao concello de Esgos e a Camilo; ao persoal de San Pedro de Rocas, e á Deputación de Ourense e Aurelio Gómez, o seu apoio e implicación coa actividade.

Para quen non pudestes vir e vos apeteza achegarvos un pouco á experiencia, podedes volver ver o teaser e o trailer de Luarada aqui 🙂

Galería fotográfica da Exposición «San Cipriano o Mago»

Deixámosvos unha pequena galería fotográfica de vitrinas e detalles da exposición comisionada por Félix Castro e con obxectos da nosa colección no Museo Etnolóxico de Ribadavia, prevista ata finais de decembro de 2021. Fotografías de sala realizadas por Xosé Lois Vázquez, e fotografías de detalle por Mark Ritchie realizadas para o catálogo.

A selección de pezas de diferente natureza buscan amosar a súa ambivalencia na realidade e no imaxinario popular, pola súa fama de Santo vinculado con prácticas relixiosas en toda Europa, África e parte de oriente dende antigo, senlleiramente mediante a “Oración de San Cipriano”, eficaz contra feitizos e o mal de ollo; e por outra banda con prácticas máxicas relacionadas co libro de maxia coñecido como “Libro de San Cipriano” ou ciprianillo na península ibérica, vinculado en Galiza e Portugal á busca de tesouros ocultos, contextualizando esta obra no mundo dos libros de maxia e prácticas máxicas europeas.

 A exposición compónse dun total de máis de 150 obxectos:

50 obxectos relixiosos relacionados con San Cipriano (oracións de San Cipriano, gravados, pregos de cordel, libros de vidas de santos, iconos, amuletos, rolos máxicos etíopes) procedentes de numerosos países, España, Portugal, Italia, Francia, Rusia, Grecia, Armenia, Etiopía,  etc.
20 libros de maxia (grimorios) europeos  (escandinavos, alemáns, italianos, franceses), moitos deles do s. XIX, algúns vinculados directamente a San Cipriano e outros textos que influenciaron no contido dos nosos ciprianillos.
40 libros de san Cipriano do s. XIX ata mediados do s. XX, incluíndo as edicións primeiras e máis buscadas edicións coñecidas, tanto portuguesas, españolas, mexicanas, brasileiras, arxentinas, italianas, etc.  

18 obxectos relacionados coa busca de tesouros (varas de san Cipriano para localizar tesouros ocultos, reprodución dun circo máxico de desencanto de tesouros, reproducións de gacetas e listas de tesouros, etc.)
25 obxectos máxicos relacionados co culto a San Cipriano en todo o mundo, tanto obxectos esotéricos como cartas de cartomancia, amuletos e aneis; de Santería (aceites, velas, etc.) como de bruxería tradicional de Galicia (incluíndo a alla das bruxas).

Animádevos visitalo e descubrir a apaixoante historia de San Cipriano, os grimorios máxicos en Galicia e o desencanto de tesouros.

E tamén vos anunciamos que próximamente sairá á venta o catálogo a toda cor da exposición!

Ambito I Cipriano o Santo

Ámbito II Cipriano o Mago

Ámbito III: A busca e desencanto de tesouros

Ámbito IV: San Cipriano no mundo