Arquivo da categoría: Libros do demo

Publicacións Arquivo Castro Vicente

Acabamos de crear unha páxina e enlace na cabeceira «Publicacións Arquivo Castro Vicente», onde explicamos as motivacións para a nosa liña de publicacións, procesos e distintos formatos, e iremos engadindo obras e novidades.

Está pensado especialmente para que a xente que nos coñeza a través de Amazon, poida saber as diferencias entre formatos (tapa blanda, tapa dura, color, branco e negro) e elexir a edición que máis lles conveña.

Nova publicación ACV «El Libro Magno de San Cipriano»

Vimos de reeditar en Amazon (Kindle e tapa blanda) nas pasadas semanas a que consideramos é a mellor edición do Libro de San Cipriano existente en castelán, que foi elaborada, recompilada e comentada por Enediel Saiah, Alfredo Rodríguez Aldao, o gran esoterista galego.

«El Libro Magno de San Cipriano. Tesoro del Hechicero. Edición Enediel Shaiah. Segunda edición completa, numerada, del famosísimo Grimorio; dividida en las tres partes ó libros que se consideran los sólo auténticos entre los muchos publicados con el mismo nombre», Leipzig-Centro Editorial Políglota. (cartoné, octavo menor, 10×15,7 cm, 384 páxinas).Lugar de edición real, Madrid c. 1907.

As distintas edicións antigas desta versión realizáronse en anos posteriores a 1905: unha de Gregorio Pueyo, de Madrid, unha segunda de 1907 do propio autor supostamente editada en Leipzig pola Editorial Centro Políglota -Dice Palau que se fixo en Madrid en 1907-, e unha terceira e última de Editorial Irradiación, tamén de Madrid, que foi reeditada en 1985 por Humanitas sen mencionar a súa orixe.

Existen outras edicións diversas desta mesma versión de Enediel Saiah que repiten número de edición pero que por diversas características apréciase que non son iguais, tamén atopamos recentemente unha edición de 1919.

O autor e responsable da presente versión do Libro é Enediel Shaiah, seudónimo de Alfredo Rodríguez Aldao (1863-1927) escritor e periodista de orixe galega nacido e falecido en Madrid, da familia Aldao de Pontevedra, sobriño de Constantino Armesto, e tío segundo do intelectual galego Víctor Said Armesto. Destacou como ocultista, sendo un teósofo da primeira época, de carácter pragmático e científico, no seu momento delegado da Sociedade Teosófica Española para Galicia e responsable da creación do Grupo Teosófico Marco Aurelio de Pontevedra, redactor da Revista Sophia, director da Biblioteca Teosófica de Gregorio Pueyo. Foi amigo de importantes teósofos como Mario Roso de Luna, Viriato Díaz Pérez, Rafael Urbano, etc. Masón de grado 30, martinista e delegado da Orden Martinista para España. Foi tamén o gran tradutor das obras de Papus ao castelán, un dos líderes xunto con Ian (doutor Francisco Bercero) do Grupo Autónomo de Estudios Esotéricos de Madrid, dependente do de París fundado por Papus.

Publicou máis de 20 obras de ocultismo, moitas delas tradución doutros autores. Tivo unha consulta de hipnotismo e destacou nos seus traballos sobre hipnose e espiritualismo baixo o seudónimo de «Aymerich». Interesado pola maxia cerimonial, publicou obras como «Goecia: magia pasional y erótica», o su primer grimorio, «El Dragón Rojo», edición suposta en Venecia (realmente Madrid) 1905, tradución da edición francesa publicada en París a finais do s. XIX por Victor Goupy.

Segundo explicou Enediel Shaiah no texto da presente edición do Libro de San Cipriano, esta versión é unha recompilación de tres libros de San Cipriano distintos que circularon anteriormente como textos independentes. Destaca a abundancia de textos explicativos a pe de páxina do propio Enediel e que agregan sustanciosa información, chegando a sustituir algunhas pasaxes por outras da súa autoría que considerou máis actualizadas, ademais da supresión de repeticións dos diferentes libros.

En realidade, unha análise comparativa da obra índicanos que na súa maior parte é unha traducción da versión portuguesa da Livraría Económica de Lisboa con abundantes reformas e adicións realizadas polo propio Enediel.

O Libro Un ten un marcado contenido relixioso, con oracións e exorcismos para combater as posesións físicas e os males, específicamente dirixidos aos relixiosos, con largos textos en latín, que inclúen como saber se as enfermidades son naturais ou causadas polo diabo, xeito de pechar o corpo para que o diabo non volva entrar, xeito de axudar ás aparicións, etc. Logo continúa con temas totalmente distintos: adivinación, astroloxía, táboa de momentos fatídicos do calendario, suprimindo o procedemento para desencantar tesouros porque xa o inclúe na terceira parte. Prosegue con receitas de amor, diñeiro encantado, para axudar aos enfermos, procedemento para castigar ao diabo, oración do Xuíz Xusto que serve para facer invisible aos ollos de quenes queren detelo, etc.

O Libro Segundo é o que ten un contido máis parecido á versión do Libro de San Cipriano de Jonás Sufurino (de próxima publicación nesta colección) e a de San Cipriano y Santa Justina (publicada como nº. 1 desta colección), pois refire segredos de maxia blanca e negra que aparecen noutras versións (das fabas, o oso da cachola dun gato negro, a semente do fento etc.), logo ocúpase do Ceremonial de Maxia (preparación do mago, instrumentos máxicos, vestimenta, o círculo máxico, etc.), os poderes celestiais, a forma en que se fai o pacto e a lista de poderes infernais similares á de Johann Wierus. Continúa con «Segredos da bruxaría», moitos dos cales coinciden coas versións de Jonás Sufurino e de San Cipriano e Santa Justina mencionadas, outros coinciden con receitas do Heptameron de Cipriano; os seguintes (o anel de Giges, o espello máxico de Salomón, o segredo da galiña negra, etc.) tamén aparecen no Grand Grimoire (Gran Grimorio) e o Dragon Rouge (Dragón Roxo).

Os demáis conxuros (a maxia do acivro, o tarro de cristal, a pomba paloma negra, as batatas xerminadas, etc.) aparecen nas edicións portuguesas.

O Libro Terceiro trae a lista de tesouros do Reino de Galicia e como desencantalos. Comeza con varios feitizos, xunto coa Ladaíña dos Santos (común nas edicións portuguesas, cunha longa lista de santos e fórmulas en latín), e unha maldición sobre Satanás para que se funda na terra e libere o tesouro que se recollerá.

A continuación amósase a famosa lista de 146 tesouros do Reino de Galicia, que se di na obra que está na Biblioteca Peninsular Catalana, en Barcelona (ao igual que a versión portuguesa). A lista está en español, ten menos tesouros que a lista dos Cipriniallos portugueses,  e é menos detallada, pois só cita as localidades, sen especificar distancias, onde achalos nin o contido do haber, probablemente para evitar que a xente a empregue para buscalos. O terceiro libro continúa cos grandes segredos do mago Artafernes, e finalmente inclúe unha lista de clases de adivñación actualizada por Enediel Shaiah.

En definitiva, esta é a versión máis completa publicada en español do Libro de San Cipriano e tamén a máis cercana ás versións portuguesas, pois trátase dunha adaptación da terceira edición da Livraría Económica.

241

o Ocultismo en Vicente Risco. Félix hoxe na Televisión galega TVG2 revista Zigzag, 15-03 a partir das 16.30 h

Hoxe luns 15 Félix presentará o seu libro «Do Doutor Alveiros á Porta de Palla: O Ocultismo na obra e vida de Vicente Risco», recentemente publicado como Premio Vicente Risco de investigación nas Ciencias Sociais.

Será na segunda canle da TVG, TVG2, dentro da revista Zigzag diario cultural, a partir das 16:30 h

Podédelo ver en directo ou seguilo en liña, máis adiante subiremos o vídeo.

Reportaxe da exposición «San Cipriano o Mago» en Badal Novas

A semana pasada emitiuse na TV do Ribeiro Badal Novas, e publicouse na súa páxina de novas www.badalnovas.com a extensa reportaxe que lle adicaron á exposición. Nela Félix vai presentando todos os ámbitos e pezas da mostra e vai relatando a historia de San Cipriano e a súa conexión cos libros de maxia europeos, co desencanto e búsqueda de tesouros, e coas tradicións máxicas de oriente medio e de toda América.

Con ela podedes ir desfrutando dunha verdadeira visita virtual, entanto non poidades visitar a exposición.

Inauguración da Exposición «San Cipriano o Mago: de oracións, ciprianillos e tesouros». Museo Etnolóxico de Ribadavia

Mañá martes 22 de decembro ás 12 da mañá, inaugúrase no Museo Etnolóxico de Ribadavia a exposición «San Cipriano o Mago: de oracións, ciprianillos e tesouros» organizada pola Xunta de Galicia,  Xacobeo 2021, o Museo Etnolóxico de Ribadavia, e como curador científico, como non podái ser menos, Félix Castro, antropólogo e máximo coleccionista de ciprianillos. Todo elo con deseño e montaxe da exposición por Xosé Lois González e Disigna Edenia, e fotografías de Mark Ritchie.

A exposición amosa  máis de 150 obxectos propiedade de Félix Castro reunidos durante os últimos vinte anos sobre a figura e culto de San Cipriano o Mago, San Cipriano de Antioquía, o santo mago cristián por excelencia.

Inclúen entre libros de oracións, grimorios antigos, gravados, amuletos, rolos máxicos, e obxectos varios procedentes de moitos países do mundo, repartidos en catro ámbitos:

– o primeiro deténdose no papel relixioso do santo como protector contra meigallos e mal de ollo, destacando a Oración de San Cipriano.

– o segundo trata sobre seu aspecto máxico, sendo de salientar o Libro de San Cipriano, coñecido popularmente como Ciprianillo, o grimorio ibérico máis famoso e que coñeceu numerosas versións dende o s. XIX.

– o terceiro, sobre o Libro de San Cipriano e a busca de tesouros, xa que esta obra foi moi popular na Galiza e noroeste ibérico para a busca e desencanto de tesouros.


– o cuarto, «San Cipriano no mundo»; sobre a difusión da súa figura por toda Europa, medio oriente, África, e América, tanto dentro das relixións cristiá católica, oriental e ortodoxa; santería e cultos sincréticos afroamericanos.

A imaxe pode conter: interior
A imaxe pode conter: 1 persoa, interior
Circulo máxico para o desencanto de tesouros con Lucífugo Rofocale,  lugartenente do inferno, que custodia os tesouros escondidos

Como diciamos haberá máis de 150 obxectos, entre os “máxicos” e os relixiosos (gravados do santo, oracións de San Cipriano, amuletos, iconos, rolos máxicos etíopes). Da máis diversa procedencia: españois, franceses, italianos, rusos, armenios, gregos, etíopes, etc. Arredor de 20 libros de maxia escandinavos, alemáns, franceses, etc. 40 libros de San Cipriano portugueses, españois, arxentinos, mexicanos e brasileiros. Obxectos “máxicos” de santería relacionado con San Cipriano, velas, aceites, xabóns, amuletos, aneis, pulseras e collares. Varas de San Cipriano, gacetas de tesouros, etc. etc.


Debido á pandemia, a inauguración será con aforo de público reducido (só poden estar seis persoas por sala), pero a exposición vai estar aberta durante preto dun ano, así que xa teremos tempo de desfrutala!

Félix Castro, premio Vicente Risco das Ciencias Sociais 2020

O pasado sábado tivo lugar en Allariz o a entrega do XXIV Premio Vicente Risco de CC SS que recaeu no meu traballo «Do Doutor Alveiros á Porta de Palla: o ocultismo na obra e vida de Vicente Risco».

Moi agradecido ás entidades convocantes, Concello de Castro Caldelas, Concello de Allariz, Fundación Vicente Risco, e a Universidade de Tras Os Montes e Alto Douro (UTAD) por terme concedido o premio e pola valentía de premiar unha obra sobre un tema ubicado no limes da ortodoxia académica española como é este do ocultismo.

Tamén a Miguel Robledo , Miguel de Punto e Coma e a González Ahola polo seu excelente traballo na maquetación e edición. Agradecer por suposto a todos os investigadores, autores, posuídores de Arquivos, que me teñen axudado a conseguir información relevante para a obra: Angelines e Armenia en Madrid, Esteban Cortijo Parralejo , Marina Pintos Fonseca, Juan Félix Larrea López. E aos Arquivos Pintos Fonseca, da Memoria Histórica de Salamanca, da Fundación Penzol de Vigo, de onde proceden as cartas de Vicente Risco reproducidas.

E tamén claro está á María, á miña familia e amigos, e ao meu irmao Cástor, incansable colaborador en todas as miñas / nosas empresas.

O libro está publicado pola Fundación Vicente Risco, e poderédelo atopar nas vosas librarías habituais, entre elas en https://tenda.airadasletras.gal/

Novo libro «La Veritable Magie Noire». París, Blocquel,c.1840

Outro libro do máximo interese e que publicamos como nº 5 do Scrinium Mira Librorum é este libro de maxia da nosa colección, un dos máis destacados entre todos os publicados en Francia durante el s. XIX.

La Véritable Magie Noire ou le secret des secrets, está considerado como o mellor expoñente do denominado ciclo salomónico, libros de magia o grimorios atribuidos ao rey Salomón, dos que os seus exemplos máis coñecidos son as obras  tituladas Clavícula de Salomón en toda a súa variabilidade. Foi una obra que gozou de bastante estimación por parte de famosos ocultistas como o Dr. Gerard Encausse, Papus, ou Arthur E. Waite. O exemplar que reeditamos foi publicado por Simon Blocquel (1780-1863), famoso librero-impresor de Lille  (Francia) por lo que debe ser datado entre inicios e mediados do s. XIX, malia que consigne na súa portada como lugar e data de impresión ficticios Roma, 1750.

«La Veritable Magie Noire, ou le secret des secrets. Manuscrit trouve à Jerusalem, dans le sépulcre de Salomon. Contenant: Quarante-cinq talismans avec leurs gravures, ainsi que la manière de s’en servir, et leur maraveilleuses proprietés; 2.º Tous lès caracteres magiques connus jusqu’a ce jour, traduit de l’hébreu, du mage Iroé-Grego», a Rome 1750. (cartoné, oitavo menor, 8,4×13,7 cm, 146 páxinas).libreiro-impresor Simon-François Blocquel, Lille, entre inicios e mediados do s. XIX. En francés.

O noso exemplar curiosamente ten un selo da librería Bailly Bailliere de Madrid na que estivo á venta, o que proba que a pesares da censura eclesiástica (lembremos que a Inquisición Española foi abolida definitivamente en 1834) e da mala prensa que este tipo de literatura máxica tuvo en España, houbo polo menos un pequeno comercio de delas.

François Blocquel foi un prolífico editor do que xa temos falado no blog, que perfeccionou os sistemas de impresión da época e editou todo tipo de tratados, incluindo numerosa literatura máxica. Os grimorios de Blocquel gozan de xusta fama entre los coleccionistas tanto pola calidade da súa impresión como polo contenido das súas obras, verdadeiros clásicos da literatura máxica europea.

Relacionadas con La Veritable Magie Noire existen varias obras en castelán, dúas de finais do s. XIX e outra de inicios do s. XX: por un lado unha traducción fiel da mesma que foi «Cipriano el Temeroso», Barcelona, 1874, imprenta de Narciso Núñez (que publicamos anteriormente); «El Libro de Verdadera Magia o Tesoro del Hechicero», versión do Libro de San Cipriano coñecida como de Jonás Sufurino, que incorpora no seu comezo unha parte fortemente influenciada por La Veritable Magie Noire (esta versión é a máis prolífica das publicadas en castelán, sendo as primeiras en publicarse as de lugar ficticio Imprenta Cabalística de Milano, ou a da Editorial Maucci de Barcelona); e finalmente a «Clavícula de Salomón, o sea el Secreto de los Secretos, traducido del hebreo por Ireo el Mago» publicada polo impresor e ocultista barcelonés Rosendo Pons, de inicios do s. XX, tambén fortemente inspirada en La Veritable Magie Noire.

A obra está dividida en dous libros, o primeiro comeza tratando sobre os momentos en que se deben realizar os experimentos, instrumentos necesarios para practicar a arte máxica (coitelos, dagas, varas, espadas, bastón, etc.); descripción de diversos experimentos máxicos (vó, invisibilidade, gracia e destrucción, etc.), preparación do mago, exorcismo da agua, contra espíritus inmundos, para a saúde, do carbón, etc. preparación de plumas, do pergameo e a cera virxen, etc. 

O segundo libro contén 45 talismanes, correspondentes a cada planeta, reproducidos en detalle e coas instruccións para realizalos, para os máis más diversos fins: contra encantamentos, perigos e armas, contra espíritus e demonios, para conseguir tesouros, para facer tempestades, facer tremer a terra, para controlar a chuvia, para acadar honores e gloria, para sementar disensións, invisibilidade, librarse do presidio, de amor, para viaxes, para ter respostas nos soños, contra pantasmas e para convocar as almas dos defuntos, etc.

Finaliza a obra con diversos consellos para o máxico, cómo debe vestirse e comportarse, oraciones, baños que debe realizar, exorcismo da agua, e conclusión de despedida.

Artigos no Caderno de Campo nº 12 da SAGA

Os amigos da Sociedade Antropolóxica Galega, SAGA, veñen de publicar o nº. 12 dos seus Cadernos de Campo

Nel colaboramos con dous textos, un deles presentando a colección do Arquivo Castro Vicente Scrinium Mira Librorum, composta de reedicións facsimilares de libros de maxia, grimorios e outros textos que consideremos de interés para a súa difusión.


E outro texto co gallo da presentación de dita colección, que titulamos «A Maxia retorneada», referido ao retorno da maxia, das non sempre doadas relacións entre maxia, relixión e ciencia, e en definitiva das tensións entre a cultura imperante nun momento histórico dado e as culturas subalternas.

A British Library ven de organizar seguindo o éxito de Harry Potter unha gran exposición con fondos propios sobre maxia, alquimia, astroloxía e herboloxía, estructurada seguindo as materias impartidas en Howargts e con numerosas referencias á saga, que ten sido un dos maiores éxitos de público da súa historia. O interese na maxia e no ocultismo, sempre ten estado aí, apartado das crenzas imperantes coas que compite, e a través da ficción permite á xente satisfacer a súa necesidade dela.

É como facer traballo de campo sobre mouras, tesouros encantados, e outras marabillas e preguntar aos veciños nun lugar do noso país. Todos cho contan co maior misterio e emoción pero coa advertencia de «iso eran cousas que contaban os vellos», para manter a “distancia” que a racionalidade e positivismo imperante esixe ás xentes de bo xuízo.

A revista completa pódese ler en Issuu no seguinte enlace

Consta de 140 páxinas chea de contidos moi interesantes, dende as actividades que organizou ou colaborou a SAGA, artigos sobre a Moura e o dragón; sobre a máscara e o alleo no mundo; as cidades enmudecidas; sobre a celebración do Santo Andrés, ata crónicas de viaxes, en concreto a Malta, illa fascinante polos seus restos arqueolóxicos, etc.

Podédela ler en liña (ao igual que os demáis números dos cadernos de campo) ou adquirir a revista nos puntos habituais.

Para máis información

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/

Novo libro «Cipriano el Temeroso». Barcelona, 1874

Aproveitando a situación de confinamento temos traballado con intensidade en preparar numerosas publicacións que iremos anunciando aos poucos. Co 4º libro da colección Scrinium Mira Librorum retomamos novamente a empresa de publicar libros de maxia relacionados con San Cipriano.

«Cipriano el Temeroso, la verdadera magia negra, ó sea, el secreto de los secretos: manuscrito encontrado en Jerusalén, en el Sepulcro de Salomón», ten 58 páxinas, e ten lugar e datas supostas de publicación Roma, casa de García, 1750; en realidade foipublicado en Barcelona en 1875 pola Imprenta de Narciso Ramírez, con tradución ao español de Balbino Pérez y N.
Coma sempre, fixemos unha versión en libro electrónico, con índice, OCR, e outras dúas versións en tapa branda: impresa a cor ou ben en branco e negro, respetando o tamaño orixinal, e están dispoñibles en Amazon.
O interese desta obra é que consideramos que dela procede unha parte importante do Libro de San Cipriano o Tesoro del Hechicero, versión de Jonás Sufurino, a máis difundida en castelán.

É extremadamente rara e nome enigmático, xa que só coñecemos tres exemplares, o noso e outros dous en bibliotecas catalás. Tivemos noticia por primeira vez ao ler a charla sobre a bruxería en Aragón do antropólogo Ángel Gari Lacruz no I Congreso de Aragón de Etnología y Antropología de 1979. Nunca ten sido reeditada en castelán.
Cando o adquirimos resultou ser nada menos que unha tradución doutra obra anterior impresa polo libreiro francés Simón Blocquel a mediados do s. XIX, obra moi coñecida e estimada por ser unha das máis fieis ao ciclo salomónico e á Clavícula de Salomón, «La Veritable Magie Noire, ou le secret des secrets.» (De La Veritable acabamos tamén de publicar a versión orixinal francesa).

A obra está dividida en dous libros, o primeiro comeza tratando sobre os momentos en que se deben realizar os experimentos, instrumentos necesarios para practicar a arte máxica (coitelos, dagas, varas, espadas, etc.); descrición de diversos experimentos máxicos (vó, invisibilidade, graza e destrucción, etc.), preparación do mago, exorcismo da auga, contra espíritus inmundos, para a saúde, do carbón, etc. preparación de plumas, do pergameo e a cera virxe, etc.
O segundo libro contén 45 talismáns, reproducidos en detalle, coas instrucións para realizalos, para os más diversos fins: contra encantamentos, perigos e armas, contra espíritus, para conseguir tesouros, para facer tempestades e tremar a terra, para invisibilidade, de amor, etc.

Nuevo libro: «Grimoire du Pape Honorius avec un recueil des plus rares secrets». A Rome, 1760

Comprácenos anunciar que vimos de publicar o 3º libro da colección Scriniu, Mira Librorum.

Trátase dun libros de maxia franceses máis destacados de entre a gran cantidade de grimorios publicados en Francia dende o s. XVII ata os nosos días.

O Gran Grimorio do Papa Honorio, atribuido por Eliphas Levi ao Papa do século XI Honorio II,  foi considerado por grandes coñecedores da maxia cerimonial como un dos máis meritorios dos que se publicaron polos coñecementos máxicos que nel se contén. Tamén foi o grimorio máis popular entre os labregos franceses xunto co Petit Albert. Existen edicións europeas desta obra dende o siglo XVII.

Este exemplar en cuestión que reeditamos é a obra que publicou Simon Blocquel (1780-1863), famoso libreiro-impresor de Lille  (Francia) en torno a 1840, aínda que consigne na súa portada como lugar e data de impresión ficticios Roma, 1760.

Trátase dun oitavo menor, en cartoné, de 5×13,5 cm. Conta con 107 páxinas, máis 17 páxinas de adiciónes insertadas despois do índice, máis o frontispicio, páxina do título coa data 1760, e diez planchas a cor de época.

Coma sempre, fixemos unha versión en libro electrónico, con índice, OCR, e outras dúas versión en tapa branda: impresa a cor ou ben en branco e negro, respetando o tamaño orixinal.

Este prolífico editor, que publicou baixo numerosos pseudónimos, perfeccionou os sistemas de impresión da época e editou todo tipo de tratados, incluindo numerosa literatura máxica. Os grimorios de Blocquel gozan de xusta fama entre os coleccionistas tanto pola calidade da súa impresión como po contenido das súas obras, converténdose en verdadeiros clásicos da literatura máxica europea.

Esta edición ten ademáis o mérito de incluir as planchas coloreadas de época, recollendo nelas sellos, pentáculos, círculos cabalísticos, imaxes de Santa Xenoveva, etc.

Desta obra só coñecemos dúas traduccións en castelán, ambas de principios do s. XX: a versión publicada polo editor barcelonés Rosendo Pons e a do ocultista madrileño Dr. Moorne, que sen embargo carecen da beleza da edición de Blocquel. 

Dentro do seu texto atópanse diversas fórmulas máxicas, como conxuracións a demonios, aos espíritus que reinan nos puntos cardinais, aos espíritus dos días da semana (Lucifer, Frimost, Astaroth, Silcharde, Bechard, Guland, Surgat), para atopar tesouros egochados e outras.

A continuación inclúe un cúmulo de receitas máxicas, para gañar no xogo, da man de gloria, para viaxar sen cansarse, para que non funcionen as armas de fogo, etc.

Mostra asimesmo da súa antigüidade, dotando a esta obra dunha interese etnográfica indudable, é a recopilación de receitas de gran importancia para unha sociedade rural campesiña: receitas para curar enfermedades tanto dos animais como das persoas; contra febres, mal de cachimonia, fluxo de ventre, sarna, epilepsia, etc. así como fórmulas para a protección de bens e gando contra o lobo.